
Jaka jest podstawa prawna najmu okazjonalnego w 2026 roku?
Które przepisy regulują najem okazjonalny w 2026 roku, co dokładnie mówią art. 19a–19e i jakie akty je uzupełniają – z tabelą i słowniczkiem pojęć.
Podstawą prawną najmu okazjonalnego są art. 19a–19e ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 725). W sprawach, których te przepisy nie regulują, stosuje się Kodeks cywilny, a przymusowe opróżnienie lokalu odbywa się według Kodeksu postępowania cywilnego.
Skąd się wziął najem okazjonalny
Rozdział 2a „Najem okazjonalny lokalu” dodała do ustawy o ochronie praw lokatorów nowelizacja z 17 grudnia 2009 r. (Dz.U. z 2010 r. poz. 13), która weszła w życie 28 stycznia 2010 r. Zwykły najem lokalu mieszkalnego daje lokatorowi bardzo silną ochronę: sąd w wyroku eksmisyjnym orzeka o prawie do lokalu socjalnego, a wyroków eksmisyjnych co do zasady nie wykonuje się od 1 listopada do 31 marca. Dla osoby, która wynajmuje jedno mieszkanie, było to poważne ryzyko. Najem okazjonalny wyłącza większość tych mechanizmów w zamian za ściśle określone formalności po obu stronach.
Aktualny tekst ustawy jest dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP). Według stanu na listopad 2026 r. obowiązuje tekst jednolity z 2023 r., a art. 19a–19e nie były od tego czasu nowelizowane.
Co regulują art. 19a–19e – przepis po przepisie
| Przepis | Czego dotyczy | Najważniejsze wymogi |
|---|---|---|
| Art. 19a ust. 1 | Definicja | Wynajmującym jest właściciel będący osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Umowa na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. |
| Art. 19a ust. 2–3 | Załączniki | Notarialne oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji, wskazanie innego lokalu i oświadczenie jego właściciela o zgodzie na zamieszkanie. Gdy najemca straci możliwość zamieszkania pod wskazanym adresem, ma 21 dni na wskazanie nowego. |
| Art. 19a ust. 4–5 | Kaucja | Najwyżej sześciokrotność miesięcznego czynszu; zwrot w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności. |
| Art. 19a ust. 6–7 | Forma i koszt | Umowa i jej zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Wynagrodzenie notariusza za oświadczenie najemcy – najwyżej 1/10 minimalnego wynagrodzenia za pracę. |
| Art. 19b | Zgłoszenie | Właściciel zgłasza umowę naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla swojego miejsca zamieszkania w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu i na żądanie najemcy pokazuje potwierdzenie. Bez zgłoszenia nie stosuje się art. 19c i 19d. |
| Art. 19c | Czynsz i opłaty | Oprócz czynszu właściciel pobiera tylko opłaty niezależne od niego, chyba że umowa stanowi inaczej. Czynsz może podwyższyć wyłącznie na warunkach z umowy. |
| Art. 19d | Koniec najmu i opróżnienie lokalu | Pisemne żądanie opróżnienia lokalu z urzędowo poświadczonym podpisem właściciela i terminem nie krótszym niż 7 dni, potem wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu. |
| Art. 19e | Wyłączenia | Do najmu okazjonalnego nie stosuje się większości przepisów ustawy (m.in. o lokalu socjalnym i ochronie zimowej) – ale tylko wtedy, gdy właściciel dokonał zgłoszenia z art. 19b. |
Obowiązkowe elementy – lista kontrolna
- Pisemna umowa najmu na czas oznaczony (maksymalnie 10 lat), podpisana przez właściciela będącego osobą fizyczną.
- Oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego: poddanie się egzekucji i zobowiązanie do opróżnienia lokalu w terminie wskazanym w żądaniu właściciela (art. 19a ust. 2 pkt 1).
- Wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w razie egzekucji (art. 19a ust. 2 pkt 2).
- Oświadczenie właściciela tego lokalu albo osoby mającej do niego tytuł prawny o zgodzie na zamieszkanie najemcy i osób z nim mieszkających (art. 19a ust. 2 pkt 3).
- Zgłoszenie umowy do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu (art. 19b ust. 1).
Wbrew temu, co można przeczytać w wielu poradnikach, sama umowa nie musi być aktem notarialnym. Ustawa wymaga formy pisemnej, czyli własnoręcznych podpisów (art. 78 k.c.) albo kwalifikowanych podpisów elektronicznych (art. 78¹ k.c.). U notariusza najemca składa tylko oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Zgłoszenie do urzędu skarbowego jest obowiązkiem właściciela; ustawa nie przewiduje dla niego urzędowego formularza. Szczegółowo o wizycie u notariusza piszemy w artykule czy notariusz jest obowiązkowy przy najmie okazjonalnym.
„Poręczenie” w świetle przepisów
Na rynku mówi się o „poręczeniu” albo „adresie do najmu okazjonalnego”. Ustawa nie używa tych określeń i nie chodzi tu o poręczenie z art. 876 k.c., w którym poręczyciel odpowiada za cudzy dług. Prawnie jest to oświadczenie właściciela lokalu lub osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy (art. 19a ust. 2 pkt 3). Osoba, która je składa, nie płaci za najemcę czynszu – zgadza się jedynie, by najemca mógł u niej zamieszkać, jeśli dojdzie do egzekucji. Na żądanie wynajmującego załącza się oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym. Więcej wyjaśniamy w tekście czym jest poręczenie przy najmie okazjonalnym.
Przepisy, które uzupełniają ustawę
- Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795) – ogólne przepisy o najmie (art. 659 i nast.). Przykłady: umowę zawartą na czas oznaczony można wypowiedzieć w wypadkach określonych w umowie (art. 673 § 3), a za czynsz solidarnie z najemcą odpowiadają stale mieszkające z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pozostających na jego utrzymaniu zstępnych, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 688¹).
- Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 468) – art. 777 § 1 pkt 4 (akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji, jest tytułem egzekucyjnym), art. 781¹ (sąd rozpoznaje wniosek o klauzulę wykonalności nie później niż w 3 dni) oraz art. 1046 (egzekucja opróżnienia lokalu przez komornika).
- Taksa notarialna – w 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł (Dz.U. z 2025 r. poz. 1242), więc notariusz może pobrać za oświadczenie najemcy najwyżej 480,60 zł plus VAT. Od 5 listopada 2026 r. maksymalna stawka za poświadczenie podpisu na dokumencie, którego przedmiot nie jest oznaczony sumą pieniężną, wynosi 60 zł (Dz.U. z 2026 r. poz. 1370).
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – opłata od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu wynosi 50 zł (art. 71 pkt 1).
- Przepisy podatkowe – przychód z najmu trzeba rozliczyć niezależnie od formy umowy; zasady opisujemy w artykule jakie podatki płaci wynajmujący.
Słowniczek najważniejszych pojęć
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| Właściciel (wynajmujący) | Osoba fizyczna oddająca lokal w najem poza działalnością gospodarczą w zakresie wynajmowania lokali. |
| Oświadczenie o poddaniu się egzekucji | Akt notarialny, w którym najemca zobowiązuje się opróżnić lokal w terminie z żądania właściciela. Po nadaniu klauzuli wykonalności staje się podstawą działania komornika. |
| Lokal wskazany (potocznie „adres”) | Inny lokal, w którym najemca będzie mógł zamieszkać w razie egzekucji. |
| Oświadczenie właściciela lokalu wskazanego (potocznie „poręczenie”) | Zgoda właściciela lub osoby z tytułem prawnym do tego lokalu na zamieszkanie najemcy i jego domowników. |
| Zgłoszenie do urzędu skarbowego | Obowiązek właściciela z art. 19b; warunek korzystania z uproszczonej procedury. |
| Żądanie opróżnienia lokalu | Pismo właściciela z urzędowo poświadczonym podpisem, wskazujące przyczynę ustania najmu i termin wyprowadzki (co najmniej 7 dni). |
| Klauzula wykonalności | Postanowienie sądu, które czyni z aktu notarialnego tytuł wykonawczy. |
| Opłaty niezależne od właściciela | Opłaty za media i usługi, na których wysokość właściciel nie ma wpływu. |
Co, jeśli któryś wymóg nie jest spełniony?
Skutki zależą od tego, czego brakuje. Umowa bez formy pisemnej jest nieważna (art. 19a ust. 6). Jeśli właściciel nie zgłosi umowy do urzędu skarbowego, nie może skorzystać z art. 19d, a wyłączenia z art. 19e nie działają – najemca korzysta wtedy z pełnej ochrony ustawy, a odzyskanie lokalu wymaga zwykłego procesu o eksmisję. Typowe błędy i ich konsekwencje opisujemy w artykule kiedy umowa najmu okazjonalnego jest nieważna.
Jeśli jako najemca nie masz osoby, która złoży oświadczenie o zgodzie na zamieszkanie, możesz je zamówić w naszym serwisie – dostępne warianty kosztują od 298 zł.
Najczęstsze pytania
Czy najem okazjonalny reguluje Kodeks cywilny?
Tylko pośrednio. Szczególne zasady najmu okazjonalnego są w art. 19a–19e ustawy o ochronie praw lokatorów. Kodeks cywilny stosuje się w sprawach, których ustawa nie reguluje, np. co do obowiązków stron w trakcie najmu czy wypowiedzenia umowy zawartej na czas oznaczony.
Czy przepisy o najmie okazjonalnym zmieniły się w 2026 roku?
Treść art. 19a–19e się nie zmieniła. Zmieniły się kwoty z nimi powiązane: limit wynagrodzenia notariusza za oświadczenie najemcy wynosi w 2026 r. 480,60 zł plus VAT, a od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe maksymalne stawki taksy notarialnej, m.in. 60 zł za poświadczenie podpisu na dokumencie bez wartości pieniężnej.
Czy spółka może zawrzeć umowę najmu okazjonalnego?
Nie. Najem okazjonalny jest zarezerwowany dla właścicieli będących osobami fizycznymi, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Przedsiębiorcy wynajmujący zawodowo mogą korzystać z najmu instytucjonalnego (art. 19f i nast.).
Czy umowę najmu okazjonalnego trzeba podpisać u notariusza?
Nie. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. U notariusza najemca składa jedynie oświadczenie o poddaniu się egzekucji, a jeśli wynajmujący tego zażąda – notariusz poświadcza także podpis pod oświadczeniem właściciela lokalu wskazanego.
Wybierz poręczenie do najmu okazjonalnego zgodne z prawem
Wybierz poręczenieWybierz poręczenie do najmu okazjonalnego zgodne z prawem
Wybierz poręczeniePrzydatne materiały i świeże aktualności
Czytaj porady, wyjaśnienia prawne i ważne aktualizacje dla najemców i wynajmujących.

























