Jaka jest podstawa prawna najmu okazjonalnego w 2026 roku?
  • Aspekty prawne

06.11.2026

Jaka jest podstawa prawna najmu okazjonalnego w 2026 roku?

Które przepisy regulują najem okazjonalny w 2026 roku, co dokładnie mówią art. 19a–19e i jakie akty je uzupełniają – z tabelą i słowniczkiem pojęć.

Podstawą prawną najmu okazjonalnego są art. 19a–19e ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 725). W sprawach, których te przepisy nie regulują, stosuje się Kodeks cywilny, a przymusowe opróżnienie lokalu odbywa się według Kodeksu postępowania cywilnego.

Skąd się wziął najem okazjonalny

Rozdział 2a „Najem okazjonalny lokalu” dodała do ustawy o ochronie praw lokatorów nowelizacja z 17 grudnia 2009 r. (Dz.U. z 2010 r. poz. 13), która weszła w życie 28 stycznia 2010 r. Zwykły najem lokalu mieszkalnego daje lokatorowi bardzo silną ochronę: sąd w wyroku eksmisyjnym orzeka o prawie do lokalu socjalnego, a wyroków eksmisyjnych co do zasady nie wykonuje się od 1 listopada do 31 marca. Dla osoby, która wynajmuje jedno mieszkanie, było to poważne ryzyko. Najem okazjonalny wyłącza większość tych mechanizmów w zamian za ściśle określone formalności po obu stronach.

Aktualny tekst ustawy jest dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP). Według stanu na listopad 2026 r. obowiązuje tekst jednolity z 2023 r., a art. 19a–19e nie były od tego czasu nowelizowane.

Co regulują art. 19a–19e – przepis po przepisie

PrzepisCzego dotyczyNajważniejsze wymogi
Art. 19a ust. 1DefinicjaWynajmującym jest właściciel będący osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Umowa na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat.
Art. 19a ust. 2–3ZałącznikiNotarialne oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji, wskazanie innego lokalu i oświadczenie jego właściciela o zgodzie na zamieszkanie. Gdy najemca straci możliwość zamieszkania pod wskazanym adresem, ma 21 dni na wskazanie nowego.
Art. 19a ust. 4–5KaucjaNajwyżej sześciokrotność miesięcznego czynszu; zwrot w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności.
Art. 19a ust. 6–7Forma i kosztUmowa i jej zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Wynagrodzenie notariusza za oświadczenie najemcy – najwyżej 1/10 minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Art. 19bZgłoszenieWłaściciel zgłasza umowę naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla swojego miejsca zamieszkania w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu i na żądanie najemcy pokazuje potwierdzenie. Bez zgłoszenia nie stosuje się art. 19c i 19d.
Art. 19cCzynsz i opłatyOprócz czynszu właściciel pobiera tylko opłaty niezależne od niego, chyba że umowa stanowi inaczej. Czynsz może podwyższyć wyłącznie na warunkach z umowy.
Art. 19dKoniec najmu i opróżnienie lokaluPisemne żądanie opróżnienia lokalu z urzędowo poświadczonym podpisem właściciela i terminem nie krótszym niż 7 dni, potem wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu.
Art. 19eWyłączeniaDo najmu okazjonalnego nie stosuje się większości przepisów ustawy (m.in. o lokalu socjalnym i ochronie zimowej) – ale tylko wtedy, gdy właściciel dokonał zgłoszenia z art. 19b.

Obowiązkowe elementy – lista kontrolna

  1. Pisemna umowa najmu na czas oznaczony (maksymalnie 10 lat), podpisana przez właściciela będącego osobą fizyczną.
  2. Oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego: poddanie się egzekucji i zobowiązanie do opróżnienia lokalu w terminie wskazanym w żądaniu właściciela (art. 19a ust. 2 pkt 1).
  3. Wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w razie egzekucji (art. 19a ust. 2 pkt 2).
  4. Oświadczenie właściciela tego lokalu albo osoby mającej do niego tytuł prawny o zgodzie na zamieszkanie najemcy i osób z nim mieszkających (art. 19a ust. 2 pkt 3).
  5. Zgłoszenie umowy do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu (art. 19b ust. 1).

Wbrew temu, co można przeczytać w wielu poradnikach, sama umowa nie musi być aktem notarialnym. Ustawa wymaga formy pisemnej, czyli własnoręcznych podpisów (art. 78 k.c.) albo kwalifikowanych podpisów elektronicznych (art. 78¹ k.c.). U notariusza najemca składa tylko oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Zgłoszenie do urzędu skarbowego jest obowiązkiem właściciela; ustawa nie przewiduje dla niego urzędowego formularza. Szczegółowo o wizycie u notariusza piszemy w artykule czy notariusz jest obowiązkowy przy najmie okazjonalnym.

„Poręczenie” w świetle przepisów

Na rynku mówi się o „poręczeniu” albo „adresie do najmu okazjonalnego”. Ustawa nie używa tych określeń i nie chodzi tu o poręczenie z art. 876 k.c., w którym poręczyciel odpowiada za cudzy dług. Prawnie jest to oświadczenie właściciela lokalu lub osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu o wyrażeniu zgody na zamieszkanie najemcy (art. 19a ust. 2 pkt 3). Osoba, która je składa, nie płaci za najemcę czynszu – zgadza się jedynie, by najemca mógł u niej zamieszkać, jeśli dojdzie do egzekucji. Na żądanie wynajmującego załącza się oświadczenie z podpisem notarialnie poświadczonym. Więcej wyjaśniamy w tekście czym jest poręczenie przy najmie okazjonalnym.

Przepisy, które uzupełniają ustawę

  • Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795) – ogólne przepisy o najmie (art. 659 i nast.). Przykłady: umowę zawartą na czas oznaczony można wypowiedzieć w wypadkach określonych w umowie (art. 673 § 3), a za czynsz solidarnie z najemcą odpowiadają stale mieszkające z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pozostających na jego utrzymaniu zstępnych, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 688¹).
  • Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2026 r. poz. 468) – art. 777 § 1 pkt 4 (akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji, jest tytułem egzekucyjnym), art. 781¹ (sąd rozpoznaje wniosek o klauzulę wykonalności nie później niż w 3 dni) oraz art. 1046 (egzekucja opróżnienia lokalu przez komornika).
  • Taksa notarialna – w 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł (Dz.U. z 2025 r. poz. 1242), więc notariusz może pobrać za oświadczenie najemcy najwyżej 480,60 zł plus VAT. Od 5 listopada 2026 r. maksymalna stawka za poświadczenie podpisu na dokumencie, którego przedmiot nie jest oznaczony sumą pieniężną, wynosi 60 zł (Dz.U. z 2026 r. poz. 1370).
  • Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – opłata od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu wynosi 50 zł (art. 71 pkt 1).
  • Przepisy podatkowe – przychód z najmu trzeba rozliczyć niezależnie od formy umowy; zasady opisujemy w artykule jakie podatki płaci wynajmujący.

Słowniczek najważniejszych pojęć

PojęcieZnaczenie
Właściciel (wynajmujący)Osoba fizyczna oddająca lokal w najem poza działalnością gospodarczą w zakresie wynajmowania lokali.
Oświadczenie o poddaniu się egzekucjiAkt notarialny, w którym najemca zobowiązuje się opróżnić lokal w terminie z żądania właściciela. Po nadaniu klauzuli wykonalności staje się podstawą działania komornika.
Lokal wskazany (potocznie „adres”)Inny lokal, w którym najemca będzie mógł zamieszkać w razie egzekucji.
Oświadczenie właściciela lokalu wskazanego (potocznie „poręczenie”)Zgoda właściciela lub osoby z tytułem prawnym do tego lokalu na zamieszkanie najemcy i jego domowników.
Zgłoszenie do urzędu skarbowegoObowiązek właściciela z art. 19b; warunek korzystania z uproszczonej procedury.
Żądanie opróżnienia lokaluPismo właściciela z urzędowo poświadczonym podpisem, wskazujące przyczynę ustania najmu i termin wyprowadzki (co najmniej 7 dni).
Klauzula wykonalnościPostanowienie sądu, które czyni z aktu notarialnego tytuł wykonawczy.
Opłaty niezależne od właścicielaOpłaty za media i usługi, na których wysokość właściciel nie ma wpływu.

Co, jeśli któryś wymóg nie jest spełniony?

Skutki zależą od tego, czego brakuje. Umowa bez formy pisemnej jest nieważna (art. 19a ust. 6). Jeśli właściciel nie zgłosi umowy do urzędu skarbowego, nie może skorzystać z art. 19d, a wyłączenia z art. 19e nie działają – najemca korzysta wtedy z pełnej ochrony ustawy, a odzyskanie lokalu wymaga zwykłego procesu o eksmisję. Typowe błędy i ich konsekwencje opisujemy w artykule kiedy umowa najmu okazjonalnego jest nieważna.

Jeśli jako najemca nie masz osoby, która złoży oświadczenie o zgodzie na zamieszkanie, możesz je zamówić w naszym serwisie – dostępne warianty kosztują od 298 zł.

Najczęstsze pytania

Czy najem okazjonalny reguluje Kodeks cywilny?

Tylko pośrednio. Szczególne zasady najmu okazjonalnego są w art. 19a–19e ustawy o ochronie praw lokatorów. Kodeks cywilny stosuje się w sprawach, których ustawa nie reguluje, np. co do obowiązków stron w trakcie najmu czy wypowiedzenia umowy zawartej na czas oznaczony.

Czy przepisy o najmie okazjonalnym zmieniły się w 2026 roku?

Treść art. 19a–19e się nie zmieniła. Zmieniły się kwoty z nimi powiązane: limit wynagrodzenia notariusza za oświadczenie najemcy wynosi w 2026 r. 480,60 zł plus VAT, a od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe maksymalne stawki taksy notarialnej, m.in. 60 zł za poświadczenie podpisu na dokumencie bez wartości pieniężnej.

Czy spółka może zawrzeć umowę najmu okazjonalnego?

Nie. Najem okazjonalny jest zarezerwowany dla właścicieli będących osobami fizycznymi, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Przedsiębiorcy wynajmujący zawodowo mogą korzystać z najmu instytucjonalnego (art. 19f i nast.).

Czy umowę najmu okazjonalnego trzeba podpisać u notariusza?

Nie. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. U notariusza najemca składa jedynie oświadczenie o poddaniu się egzekucji, a jeśli wynajmujący tego zażąda – notariusz poświadcza także podpis pod oświadczeniem właściciela lokalu wskazanego.

Przydatne materiały i świeże aktualności

Czytaj porady, wyjaśnienia prawne i ważne aktualizacje dla najemców i wynajmujących.

  • Poręczenie dla cudzoziemców w Polsce – jak je uzyskać i jakie są opcje

    Poręczenie i gwarant · 18.08.2025

    Poręczenie dla cudzoziemców w Polsce – jak je uzyskać i jakie są opcje

    Jak cudzoziemiec może zdobyć „poręczenie” do najmu okazjonalnego: źródła oświadczenia, wizyta u notariusza z tłumaczem, podpis u konsula, kroki i pułapki.

  • Jaka jest podstawa prawna najmu okazjonalnego w 2026 roku?

    Aspekty prawne · 27.08.2025

    Jaka jest podstawa prawna najmu okazjonalnego w 2026 roku?

    Które przepisy regulują najem okazjonalny w 2026 roku, co dokładnie mówią art. 19a–19e i jakie akty je uzupełniają – z tabelą i słowniczkiem pojęć.

  • Czy przy najmie okazjonalnym notariusz jest obowiązkowy?

    Aspekty prawne · 29.08.2025

    Czy przy najmie okazjonalnym notariusz jest obowiązkowy?

    Umowę najmu okazjonalnego zawiera się na piśmie, ale bez aktu notarialnego najemcy nie da się z niej w pełni skorzystać. Wyjaśniamy, co i kto podpisuje u notariusza.

  • Najem okazjonalny w Warszawie – jak zawrzeć umowę i kupić adres

    Instrukcje krok po kroku · 27.01.2026

    Najem okazjonalny w Warszawie – jak zawrzeć umowę i kupić adres

    Jak zawrzeć umowę najmu okazjonalnego w Warszawie w 2026 r.: kroki, maksymalne stawki notarialne, zgłoszenie do urzędu skarbowego i co oznacza „kupno adresu”.

  • Kiedy umowa najmu okazjonalnego jest nieważna?

    Aspekty prawne · 30.08.2025

    Kiedy umowa najmu okazjonalnego jest nieważna?

    Nie każdy błąd unieważnia umowę najmu okazjonalnego – częściej pozbawia ją szczególnej ochrony. Wyjaśniamy różnicę i podajemy listę kontrolną przed podpisaniem.

  • Jakie podatki płaci wynajmujący mieszkanie w 2026 roku?

    FAQ i materiały dodatkowe · 10.09.2025

    Jakie podatki płaci wynajmujący mieszkanie w 2026 roku?

    Ryczałt 8,5% i 12,5%, próg 200 000 zł dla małżonków, terminy wpłat i PIT-28, kaucja i media w przychodzie oraz zgłoszenie najmu okazjonalnego do urzędu skarbowego.

  • Jakie dokumenty są potrzebne do najmu okazjonalnego?

    Ogólne informacje o Najem Okazjonalny · 09.08.2025

    Jakie dokumenty są potrzebne do najmu okazjonalnego?

    Pełna lista dokumentów do najmu okazjonalnego: co wymaga ustawa, co zabrać do notariusza, czego potrzebuje wynajmujący i jak przechowywać komplet przez cały najem.

  • Jak wynająć mieszkanie na najem okazjonalny – poradnik krok po kroku

    Ogólne informacje o Najem Okazjonalny · 07.08.2025

    Jak wynająć mieszkanie na najem okazjonalny – poradnik krok po kroku

    Poradnik dla najemców: od szukania mieszkania i oględzin, przez negocjacje i rozpoznawanie oszustw, po notariusza, umowę i odbiór kluczy. Także dla studentów.

  • Jak się zameldować w wynajmowanym mieszkaniu? Krok po kroku

    FAQ i materiały dodatkowe · 10.09.2025

    Jak się zameldować w wynajmowanym mieszkaniu? Krok po kroku

    Czy można się zameldować w wynajmowanym mieszkaniu i czy potrzebna jest zgoda właściciela? Terminy, dokumenty, meldunek czasowy i stały, e-meldunek oraz najem okazjonalny.

  • Jak przedłużyć najem okazjonalny: aneks czy nowa umowa?

    Instrukcje krok po kroku · 02.09.2025

    Jak przedłużyć najem okazjonalny: aneks czy nowa umowa?

    Aneks czy nowa umowa? Jak przedłużyć najem okazjonalny, by nie stracić jego zalet: oświadczenie notarialne, adres na wypadek eksmisji, limit 10 lat i zgłoszenie do urzędu.

  • Jak przebiega eksmisja przy najmie okazjonalnym? Krok po kroku

    Aspekty prawne · 29.08.2025

    Jak przebiega eksmisja przy najmie okazjonalnym? Krok po kroku

    Eksmisja przy najmie okazjonalnym odbywa się bez procesu: żądanie, klauzula wykonalności i komornik. Opisujemy etapy, terminy, koszty i prawa najemcy.

  • Ile trwa przygotowanie umowy najmu okazjonalnego?

    FAQ i materiały dodatkowe · 09.09.2025

    Ile trwa przygotowanie umowy najmu okazjonalnego?

    Przepisy nie przewidują okresu oczekiwania – o czasie decydują dokumenty i termin u notariusza. Pokazujemy etapy, terminy ustawowe i sposoby na przyspieszenie.

  • Ile kosztuje poręczenie do najmu okazjonalnego w 2026 roku?

    Poręczenie i gwarant · 16.08.2025

    Ile kosztuje poręczenie do najmu okazjonalnego w 2026 roku?

    Ile kosztuje oświadczenie o innym lokalu, poświadczenie podpisu i akt notarialny najemcy w 2026 r. – stawki maksymalne, przykład wyliczenia i 4 warianty od 298 zł.

  • Ile kosztuje najem okazjonalny w 2026 roku? Notariusz i dokumenty

    Ogólne informacje o Najem Okazjonalny · 09.08.2025

    Ile kosztuje najem okazjonalny w 2026 roku? Notariusz i dokumenty

    Ile zapłacisz notariuszowi za oświadczenie najemcy w 2026 roku, ile kosztują wypisy i poświadczenie podpisu po zmianie taksy z 5 listopada 2026 r. i co jeszcze wliczyć w budżet.

  • Czym różni się najem okazjonalny od zwykłej umowy najmu?

    Ogólne informacje o Najem Okazjonalny · 09.08.2025

    Czym różni się najem okazjonalny od zwykłej umowy najmu?

    Porównanie najmu okazjonalnego i zwykłej umowy najmu: formalności, kaucja, podwyżki czynszu, wypowiedzenie i eksmisja – oraz plusy i minusy dla obu stron.

  • Najem okazjonalny a najem instytucjonalny – czym się różnią?

    Ogólne informacje o Najem Okazjonalny · 09.08.2025

    Najem okazjonalny a najem instytucjonalny – czym się różnią?

    Najem okazjonalny jest dla prywatnych właścicieli, instytucjonalny – dla firm. Porównujemy wymogi, kaucję, oświadczenie notarialne i procedurę odzyskania lokalu.

  • Czym jest poręczenie przy najmie okazjonalnym? Wyjaśnienie prawne

    Poręczenie i gwarant · 14.08.2025

    Czym jest poręczenie przy najmie okazjonalnym? Wyjaśnienie prawne

    Co prawnie oznacza „poręczenie” przy najmie okazjonalnym, kto może je podpisać, kiedy potrzebny jest notariusz, jak zmienić adres i jak sprawdzić dokument.

  • Umowa najmu okazjonalnego na dwie osoby – jak ją zawrzeć?

    FAQ i materiały dodatkowe · 09.09.2025

    Umowa najmu okazjonalnego na dwie osoby – jak ją zawrzeć?

    Para, małżeństwo czy znajomi? Jak zawrzeć umowę najmu okazjonalnego z dwoma najemcami: oświadczenia notarialne, wspólny adres na wypadek eksmisji i odpowiedzialność solidarna.

  • Czy mieszkanie wynajęte na najem okazjonalny można podnająć?

    FAQ i materiały dodatkowe · 11.09.2025

    Czy mieszkanie wynajęte na najem okazjonalny można podnająć?

    Pokój dla znajomego, najem na doby, partner pod tym samym dachem – kiedy przy najmie okazjonalnym potrzebna jest zgoda właściciela i co grozi za podnajem bez niej.

  • Czy można wynająć mieszkanie bez poręczenia?

    FAQ i materiały dodatkowe · 09.09.2025

    Czy można wynająć mieszkanie bez poręczenia?

    Kiedy „poręczenie” jest naprawdę wymagane, jak wynająć mieszkanie bez niego (zwykły najem, najem instytucjonalny) i jak przekonać wynajmującego.

  • Czy można rozwiązać umowę najmu okazjonalnego przed czasem?

    Ogólne informacje o Najem Okazjonalny · 09.08.2025

    Czy można rozwiązać umowę najmu okazjonalnego przed czasem?

    Najem okazjonalny jest umową terminową. Wyjaśniamy, kiedy najemca i właściciel mogą zakończyć ją wcześniej i jak zrobić to bez ryzyka sporu o czynsz i kaucję.

  • Czy można podpisać umowę najmu okazjonalnego online?

    Aspekty prawne · 30.08.2025

    Czy można podpisać umowę najmu okazjonalnego online?

    Umowę można zawrzeć elektronicznie, zgłoszenie do US wysłać przez internet, a oświadczenie właściciela innego lokalu zamówić online. Akt notarialny najemcy – tylko osobiście.

  • Czy można płacić za najem gotówką? Przepisy i bezpieczne zasady

    FAQ i materiały dodatkowe · 11.09.2025

    Czy można płacić za najem gotówką? Przepisy i bezpieczne zasady

    Płacenie czynszu gotówką jest legalne, a limit 15 000 zł dotyczy tylko firm. Sprawdź, jak udokumentować wpłatę i kiedy przelew jest bezpieczniejszy.

  • Właściciel żąda wyprowadzki przed terminem – co możesz zrobić?

    Sytuacje życiowe · 03.09.2025

    Właściciel żąda wyprowadzki przed terminem – co możesz zrobić?

    Ustne „proszę się wyprowadzić” nie kończy umowy na czas oznaczony. Wyjaśniamy, kiedy właściciel może wypowiedzieć najem okazjonalny, czego mu nie wolno i jak reagować.

  • Właściciel nie zwraca kaucji? Terminy, potrącenia i pozew

    FAQ i materiały dodatkowe · 10.09.2025

    Właściciel nie zwraca kaucji? Terminy, potrącenia i pozew

    Miesiąc od opróżnienia lokalu, limit 12 lub 6 czynszów, dopuszczalne potrącenia, wezwanie do zapłaty i pozew – jak odzyskać kaucję za wynajmowane mieszkanie.

Zobacz wszystkie artykuły