Czy można płacić za najem gotówką? Przepisy i bezpieczne zasady

Tak – czynsz za mieszkanie można płacić gotówką. Gdy wynajmującym jest osoba prywatna, żaden przepis nie nakazuje przelewu, a często przywoływany limit 15 000 zł dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami i nie wynika z „przepisów AML”. Gotówka ma jedną poważną słabość: trudniej udowodnić zapłatę. Dlatego przy każdej wpłacie bierz pisemne pokwitowanie.

Co mówią przepisy o płaceniu czynszu gotówką

Sposób i termin zapłaty czynszu ustalają strony w umowie. Kodeks cywilny wymaga jedynie, by najemca płacił w terminie umówionym, a jeśli umowa terminu nie wskazuje – przy najmie dłuższym niż miesiąc czynsz płaci się z góry, do dziesiątego dnia miesiąca (art. 669 Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795). Forma płatności – gotówka, przelew czy BLIK – zależy więc od tego, na co strony się umówiły. To samo dotyczy najmu okazjonalnego: ustawa o ochronie praw lokatorów nie wprowadza dla niego żadnego obowiązku płatności bezgotówkowej.

Limit 15 000 zł – kogo naprawdę dotyczy

Limit wynika z art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1480). Płatność musi przejść przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

• płatność jest związana z działalnością gospodarczą, a drugą stroną transakcji jest inny przedsiębiorca,
• jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł – bez względu na liczbę wynikających z niej płatności.

Prywatny wynajmujący nie prowadzi działalności gospodarczej, a przy najmie okazjonalnym nie może jej prowadzić w zakresie wynajmowania lokali (art. 19a ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów). Limit nie ma więc zastosowania do typowej umowy między osobą prywatną a najemcą. Ma znaczenie dopiero wtedy, gdy obie strony działają jako firmy – np. spółka wynajmuje mieszkanie dla pracownika od wynajmującego prowadzącego działalność. Wtedy liczy się wartość całej transakcji, a nie pojedynczej raty, a firma, która zapłaci gotówką ponad limit, nie zaliczy tej kwoty do kosztów (art. 22p ustawy o PIT).

A co z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy?

Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 644) nie zakazuje płacenia czynszu gotówką. Jej art. 72 nakłada na tzw. instytucje obowiązane (m.in. banki) obowiązek przekazywania informacji o wpłatach i wypłatach przekraczających równowartość 15 000 euro – to obowiązek sprawozdawczy instytucji, a nie limit dla najemcy i wynajmującego.

Gotówka a podatek wynajmującego

Forma zapłaty nie zmienia obowiązków podatkowych. Przy najmie prywatnym opodatkowaniu ryczałtem podlegają pieniądze otrzymane lub postawione do dyspozycji wynajmującego (art. 6 ust. 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym) – czynsz przyjęty do ręki jest takim samym przychodem jak przelew. Stawki, terminy i PIT-28 omawiamy w artykule o podatkach płaconych przez wynajmującego. Warto pamiętać, że nadwyżka wydatków nad przychodami ujawnionymi fiskusowi może zostać opodatkowana jako przychód z nieujawnionych źródeł stawką 75% (art. 25b–25e ustawy o PIT). Ukrywanie czynszu „bo był w gotówce” jest więc złym pomysłem.

Największe ryzyko: jak udowodnić, że zapłaciłeś

Przelew zostawia ślad w banku, gotówka – tylko wtedy, gdy masz pokwitowanie. Prawo jest tu po stronie płacącego: dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania (art. 462 § 1 Kodeksu cywilnego). Jeżeli wynajmujący odmawia pokwitowania, najemca może wstrzymać się z zapłatą albo złożyć pieniądze do depozytu sądowego (art. 463 KC).

Brak dowodu zapłaty może mieć poważne skutki. Zaległość w czynszu za co najmniej trzy pełne okresy płatności – po pisemnym uprzedzeniu i wyznaczeniu dodatkowego, miesięcznego terminu – pozwala wynajmującemu wypowiedzieć umowę (art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów). Przepis ten stosuje się także do najmu okazjonalnego (art. 19e). Przy najmie okazjonalnym najemca z góry poddaje się egzekucji w akcie notarialnym, więc po rozwiązaniu umowy droga do opróżnienia lokalu jest krótka – przebieg opisujemy w tekście o procedurze eksmisji przy najmie okazjonalnym. W sporze o rzekome zaległości to pokwitowania będą twoim jedynym dowodem.

Co powinno zawierać pokwitowanie zapłaty czynszu

• datę i miejsce przekazania pieniędzy,
• kwotę cyfrowo i słownie,
• tytuł płatności: czynsz, opłaty eksploatacyjne, media czy kaucja – osobno,
• okres, którego dotyczy wpłata (np. „czynsz za grudzień 2026 r.”),
• adres lokalu i datę umowy najmu,
• imię i nazwisko oraz czytelny podpis wynajmującego.

Zachowuj pokwitowania przez cały okres najmu i po jego zakończeniu – przydadzą się także przy rozliczaniu kaucji.

Gotówka czy przelew – porównanie

Jak płacić czynsz bezgotówkowo

Najprostsze rozwiązanie to zlecenie stałe ustawione na kilka dni przed terminem z umowy. Tytuł przelewu powinien jednoznacznie wskazywać, za co płacisz, np. „Czynsz za 12/2026, ul. Przykładowa 1/2, umowa z 1.10.2026”. Jeśli płacisz czynsz i media osobno, rób osobne przelewy albo rozbij kwotę w tytule. Numer rachunku wynajmującego najlepiej wpisać do umowy – unikniesz wątpliwości, gdy ktoś poprosi o wpłatę na inne konto.

Jeśli umowa przewiduje gotówkę, a wolisz przelew (albo odwrotnie), zmień ten zapis aneksem. Umowa najmu okazjonalnego i jej zmiany wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 19a ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów).

Cudzoziemcy: czy urząd wymaga przelewów?

Przepisy nie wymagają, by cudzoziemiec płacił czynsz przelewem. Do zameldowania czy spraw pobytowych potrzebny jest przede wszystkim dokument potwierdzający tytuł do lokalu, czyli umowa najmu – więcej w poradniku o meldunku w wynajmowanym mieszkaniu. Jeśli jednak w jakimkolwiek postępowaniu będziesz chciał wykazać, że faktycznie mieszkasz pod danym adresem i ponosisz koszty, historia przelewów jest dowodem najłatwiejszym do przedstawienia.

Planujesz umowę najmu okazjonalnego i potrzebujesz oświadczenia właściciela innego lokalu (tzw. poręczenia lub „adresu”)? Warianty i ceny znajdziesz na stronie dokumentów do najmu okazjonalnego.

Najczęstsze pytania