
Czy można wynająć mieszkanie bez poręczenia?
Kiedy „poręczenie” jest naprawdę wymagane, jak wynająć mieszkanie bez niego (zwykły najem, najem instytucjonalny) i jak przekonać wynajmującego.
Tak. Oświadczenie właściciela innego lokalu, nazywane potocznie „poręczeniem”, jest wymagane tylko przy najmie okazjonalnym. Zwykła umowa najmu i najem instytucjonalny go nie wymagają. Jeśli jednak wynajmujący chce zawrzeć właśnie umowę najmu okazjonalnego, bez tego załącznika nie skorzysta z uproszczonej procedury opróżnienia lokalu.
Kiedy „poręczenie” jest wymagane
Słowo „poręczenie” bywa używane w dwóch znaczeniach. Przy najmie okazjonalnym chodzi o oświadczenie właściciela innego lokalu (lub osoby, która ma do niego tytuł prawny), że zgadza się na zamieszkanie najemcy i osób z nim mieszkających (art. 19a ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 725 ze zm.). Dokładnie wyjaśniamy to w artykule Czym jest poręczenie przy najmie okazjonalnym. Drugie znaczenie to klasyczne poręczenie z art. 876 Kodeksu cywilnego: ktoś zobowiązuje się zapłacić dług najemcy, jeśli ten nie zapłaci. Takiego poręczyciela wynajmujący może żądać przy każdej umowie, ale żaden przepis go nie wymaga.
Najem okazjonalny może zawrzeć wyłącznie właściciel lokalu mieszkalnego, który jest osobą fizyczną i nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali, na czas oznaczony nie dłuższy niż 10 lat (art. 19a ust. 1). Tylko przy tej umowie ustawa wymaga, by najemca wskazał inny lokal i przedstawił zgodę jego właściciela.
Trzy formy najmu – porównanie
| Zwykły najem | Najem okazjonalny | Najem instytucjonalny | |
|---|---|---|---|
| Kto wynajmuje | Każdy wynajmujący | Osoba fizyczna niewynajmująca w ramach działalności gospodarczej | Przedsiębiorca wynajmujący lokale w ramach działalności |
| Oświadczenie o innym lokalu („poręczenie”) | Niewymagane | Wymagane | Niewymagane |
| Akt notarialny najemcy o poddaniu się egzekucji | Nie | Tak | Tak |
| Maksymalna kaucja | 12-krotność miesięcznego czynszu (art. 6 ust. 1) | 6-krotność (art. 19a ust. 4) | 6-krotność (art. 19f ust. 5) |
| Gdy najemca nie wyprowadza się po końcu umowy | Pozew i wyrok eksmisyjny | Żądanie z terminem min. 7 dni, potem klauzula wykonalności do aktu | Żądanie z terminem min. 14 dni, potem klauzula wykonalności do aktu |
Różnice między tymi formami szerzej opisujemy w artykułach o tym, czym najem okazjonalny różni się od zwykłej umowy najmu oraz czym różni się od najmu instytucjonalnego.
Możliwości wynajęcia mieszkania bez poręczenia
Zwykła umowa najmu
To najprostsza droga. Nie trzeba ani aktu notarialnego, ani adresu do wyprowadzki. Umowę warto zawrzeć na piśmie. Umowa najmu na czas dłuższy niż rok zawarta bez formy pisemnej jest poczytywana za zawartą na czas nieoznaczony (art. 660 k.c.). Wynajmujący ma przy tej formie słabszą pozycję, więc częściej oczekuje wyższej kaucji (maksymalnie 12-krotność czynszu), dokumentów potwierdzających dochód albo klasycznego poręczyciela.
Najem instytucjonalny
Jeśli mieszkanie wynajmuje firma prowadząca działalność w tym zakresie, zawiera ona umowę najmu instytucjonalnego (art. 19f). Najemca składa wtedy notarialne oświadczenie o poddaniu się egzekucji, ale nie musi wskazywać innego lokalu ani przedstawiać niczyjej zgody.
Najem okazjonalny z oświadczeniem od bliskich
Jeśli właścicielowi zależy na najmie okazjonalnym, oświadczenie może podpisać każdy właściciel lokalu mieszkalnego: rodzic, krewny, znajomy, a nawet spółka mająca mieszkanie. Pokrewieństwo nie ma znaczenia. Dla tej osoby nie oznacza to odpowiedzialności za czynsz, a jedynie zgodę na zamieszkanie najemcy w razie eksmisji.
Oświadczenie od firmy
Osoby, które nie mają w Polsce nikogo z mieszkaniem, często korzystają z firm oferujących odpłatne oświadczenia właścicieli lokali. Prawnie to ten sam dokument, więc obowiązują te same wymogi. Na co zwrócić uwagę i ile to kosztuje, wyjaśniamy w artykule Ile kosztuje poręczenie do najmu okazjonalnego.
Co, jeśli umowa najmu okazjonalnego nie ma tego załącznika
Szczególne zasady najmu okazjonalnego działają tylko wtedy, gdy spełnione są wymogi ustawy. Jeśli brakuje oświadczenia o innym lokalu, wynajmujący ryzykuje, że nie skorzysta z trybu z art. 19d, czyli z klauzuli wykonalności nadawanej aktowi notarialnemu. Umowa może wtedy zostać oceniona jak zwykły najem, a eksmisja wymagałaby procesu sądowego. Dla najemcy oznacza to mniej pewną sytuację prawną i potencjalny spór. Dlatego żadna ze stron nie powinna się godzić na „najem okazjonalny bez poręczenia”. Lepiej od razu zawrzeć umowę w formie, która odpowiada rzeczywistości.
Inną sytuacją jest utrata wskazanego lokalu w trakcie najmu, np. gdy jego właściciel go sprzeda. Najemca ma wtedy 21 dni na wskazanie nowego lokalu i przedstawienie nowego oświadczenia (art. 19a ust. 3). Jeśli tego nie zrobi, wynajmujący może wypowiedzieć umowę z zachowaniem co najmniej 7-dniowego okresu wypowiedzenia (art. 19d ust. 5).
Dlaczego wynajmujący tak często wymagają tego dokumentu
Właściciele obawiają się przede wszystkim długiej eksmisji. Przy zwykłym najmie eksmisja wymaga wyroku sądu, a sąd z urzędu orzeka w nim o uprawnieniu do lokalu socjalnego (art. 14 ustawy). Wyroków nakazujących opróżnienie lokalu nie wykonuje się od 1 listopada do 31 marca, jeśli eksmitowanemu nie wskazano lokalu, do którego ma się przenieść (art. 16). Przy najmie okazjonalnym te przepisy nie mają zastosowania (art. 19e). Wskazany lokal pozwala komornikowi przenieść najemcę od razu, zamiast czekać na tymczasowe pomieszczenie od gminy (art. 1046 § 4 k.p.c.).
Jak przekonać wynajmującego, gdy nie masz poręczenia
- Zaproponuj zwykłą umowę najmu z wyższą kaucją, w granicach ustawowego limitu.
- Przedstaw dokumenty potwierdzające stałe dochody, np. umowę o pracę lub zaświadczenie z uczelni o stypendium.
- Zaproponuj klasycznego poręczyciela za czynsz, np. rodzica. Umowa poręczenia wymaga formy pisemnej (art. 876 § 2 k.c.).
- Zaproponuj krótszy pierwszy okres umowy z możliwością zawarcia kolejnej.
- Szukaj ofert najmu instytucjonalnego, w których adres do wyprowadzki nie jest potrzebny.
- Jeśli wynajmujący nie odstąpi od najmu okazjonalnego, zdobądź oświadczenie od znajomych lub z rzetelnego źródła i sprawdź je w księdze wieczystej.
Najczęstsze pytania
Czy umowa najmu bez notariusza jest ważna?
Tak. Zwykła umowa najmu nie wymaga notariusza. Nawet przy najmie okazjonalnym sama umowa wymaga tylko formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 19a ust. 6). Notarialnie sporządza się jedynie oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji.
Czy można wynająć mieszkanie bez pisemnej umowy?
Prawo dopuszcza ustną umowę najmu, ale najem na czas dłuższy niż rok zawarty bez formy pisemnej uważa się za zawarty na czas nieoznaczony (art. 660 k.c.). Brak dokumentu utrudnia też udowodnienie warunków, np. wysokości czynszu i kaucji. Pisemna umowa leży w interesie obu stron.
Czy przy zwykłym najmie właściciel może żądać poręczyciela?
Tak, to kwestia umowy. Chodzi wtedy o poręczenie z Kodeksu cywilnego, czyli o osobę, która odpowiada za długi najemcy. Ma ono inny charakter niż oświadczenie o innym lokalu przy najmie okazjonalnym.
Czy firma może wynająć mieszkanie w formie najmu okazjonalnego?
Nie. Najem okazjonalny jest zastrzeżony dla właścicieli będących osobami fizycznymi, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Przedsiębiorcy korzystają z najmu instytucjonalnego.
Nie masz kogo poprosić o oświadczenie? Sprawdź warianty
Zobacz wariantyNie masz kogo poprosić o oświadczenie? Sprawdź warianty
Zobacz wariantyPrzydatne materiały i świeże aktualności
Czytaj porady, wyjaśnienia prawne i ważne aktualizacje dla najemców i wynajmujących.

























